Maar een ding (doe ik): vergetende hetgeen achter mij ligt en mij uitstrekkende naar hetgeen voor mij ligt, jaag ik naar het doel, om de prijs der roeping Gods, die van boven is, in Christus Jezus. Laten wij dan allen, die volmaakt zijn, aldus gezind zijn. En indien gij op enig punt anders gezind zijt, God zal u ook dat openbaren (Filippenzen 3:13b-15).
Iedereen heeft een verleden. Sommigen een naar de mens gesproken gelukkig verleden. Anderen hebben het minder goed getroffen. Velen gaan gebukt onder de wonden die geslagen zijn in het verleden. We leven in een gebroken wereld, dus in een mensenleven kan er van alles gebeurd zijn wat wij liever niet hadden meegemaakt. En dat kan variëren van lichte tegenspoed tot ernstig lijden. En dan vraag je je af: “als je wonden hebt opgelopen door je verleden hoe ga je daar als gelovige dan mee om?” Velen volgen de route die ik zou willen omschrijven als: Zoeken naar een oorzaak en daarna het probleem oplossen. Men gaat op zoek, wel of niet met hulp van buitenaf om de oorzaak van een bepaald probleem in het heden, te zoeken in het verleden. Iemand denkt bijvoorbeeld: “hoe komt het toch dat ik mij altijd minderwaardig voel? Komt het doordat ik in het verleden altijd gepest werd?”
En soms kan het waardevol zijn om te beseffen waar een bepaald probleem vandaan komt. En soms kan er dan ook naar een oplossing gezocht worden zodat het probleem wat beter te hanteren is. Wat alleen zo jammer is, dat velen daardoor leven met de blik naar binnen gericht. Op zoek naar de oorzaak van een probleem, waarbij een oplossing soms lang op zich laat wachten. Sommigen voelen zich zelfs soms het slachtoffer van hun verleden. “ik ben nu eenmaal zus of zo, en dat komt door mijn verleden, dus ik heb het recht om met mijzelf bezig te zijn”.
Maar dit alles in ons achterhoofd houdende vraag ik me af. Hoe zit het dan eigenlijk met Godsmannen en –vrouwen in de Bijbel? Gingen zij ook gebukt onder hun verleden, en waren ze voortdurend op zoek naar een manier om te genezen van hun verleden?
Ik denk bijvoorbeeld aan Jozef, die door zijn broers in de put gegooid werd en uiteindelijk, van familie verlaten, verkocht werd aan de Ismaëlieten, en als slaaf verkocht, terecht kwam in het huis van Potifar in Egypte. We kennen de geschiedenis. Wat een drama. En hoe mooi is de uitspraak van Jozef, als hij terugkijkt en zijn broers bemoedigend toespreekt in Genesis 50:20-21: Gij hebt wel kwaad tegen mij gedacht, maar God heeft dat ten goede gedacht, ten einde te doen, zoals heden het geval is: een groot volk in het leven te behouden. Vreest dus niet, ik zal u onderhouden en ook uw kinderen. Zo troostte hij hen en sprak tot hun hart. Jozef beseft dat alles wat hij heeft meegemaakt in zijn leven, ten goede was en niet te kwade. Hij is zelfs tot troost en bemoediging van zijn broers.
Wanneer je de levensverhalen van figuren in de Bijbel die door God gebruikt werden doorleest dan kom je tot de ontdekking dat velen een vorm van “verwonding door het verleden” hebben meegemaakt, waardoor ze naar de mens gesproken verslagen door het leven moesten gaan.
Toch lijkt het tegendeel de waarheid te zijn. Voor de gelovigen geldt namelijk een ander principe. Datgene wat de mens zwak zou moeten maken (bijvoorbeeld een moeilijk verleden) wordt een bron van kracht. Immers: hoe zwakker de mens in zichzelf is, hoe meer God zijn kracht kan openbaren. Paulus omschrijft dit principe toegepast op Christus in 2 Kor.12:9: En Hij heeft tot mij gezegd: Mijn genade is u genoeg, want de kracht openbaart zich eerst ten volle in zwakheid. Zeer gaarne zal ik dus in zwakheden nog meer roemen, opdat de kracht van Christus over mij kome.
Het verleden dat we met ons meedragen kan een vorm van zwakheid zijn. De kracht van Christus wordt echter juist in deze zwakheid meer zichtbaar. En dit komt misschien doordat we ons vertrouwen op onszelf zijn kwijtgeraakt en daardoor meer openstaan voor het vertrouwen in Christus. Immers: hoe kleiner wijzelf zijn, hoe groter Hij in ons kan worden.
Maar dan vraag ik me af: zijn we niet vaak hard bezig in ons leven met allerlei pogingen die als doel hebben om juist te voorkomen dat we zwak of klein worden? Uitspraken als: “je moet leren meer voor jezelf op te komen!” of: “ik ga nu eens de tijd nemen om aan mijzelf te werken” of: “ik heb de kracht in mijzelf gevonden”, lijken dit te bevestigen. Het is ook een beetje de tijdsgeest waarin het individu centraal staat. Er wordt veelal gewerkt aan: zelfontplooiing, zelfbeeld, zelfrespect, zelfontwikkeling, zelfbeschikking, etc. Allemaal begrippen die eraan meewerken dat ons zelf, sterker wordt, en zeker niet zwakker.
Als gelovige wordt ons echter door Jezus geleerd om onszelf te verloochenen. Mat.16:24-25: Indien iemand achter Mij wil komen, die verloochene zichzelf en neme zijn kruis op en volge Mij. Want ieder, die zijn leven zal willen behouden, die zal het verliezen; maar ieder, die zijn leven verloren heeft om Mijnentwil, die zal het vinden. De weg van een gelovige is de weg van het kruis. Dat kruis maakt in één keer een einde aan ons oude leven, inclusief ons verleden. Immers zo lezen we in Rom. 6:6 dit weten wij immers, dat onze oude mens mede gekruisigd is, opdat aan het lichaam der zonde zijn kracht zou ontnomen worden en wij niet langer slaven der zonde zouden zijn. En: Zo is dan wie in Christus is een nieuwe schepping; het oude is voorbijgegaan, zie, het nieuwe is gekomen (2 Kor. 5:17).
Als gelovige mag je beseffen: mijn verleden bepaalt niet langer hoe ik nu leef. Mijn oude mens is namelijk met Christus gestorven. Voortaan mag ik in Hem leven als een nieuwe schepping. Met het oude hoef ik mij niet langer bezig te houden, want het is voorbij. Het nieuwe is gekomen!
Voetnoot: Alle Bijbelteksten in deze overdenking zijn ontleend aan: Vertaling 1951 in opdracht van het Nederlands Bijbelgenootschap bewerkt door de daartoe benoemde commissies, © Nederlands-Vlaams Bijbelgenootschap, 1951.